Welkom bij MEPSS: Onze methodologie voor product-dienst systemen

Stel je een economie voor waarin je betaalt voor het resultaat in plaats van het bezit van een spullenberg die stof staat te happen. Klinkt als een verre droom? Voor ons is het een dagelijkse realiteit waar we met beide benen in de modder staan. Wij helpen bedrijven om de sprong te maken van productdenken naar dienstdenken, zonder daarbij te verdwalen in wollige duurzaamheidsjargon. Dit is onze kijk op product service systems, service design en duurzame bedrijfsmodellen die daadwerkelijk snijden in materiaalgebruik.

Waarom wij radicaal geloven in Product-Service Systems

De Nederlandse maakindustrie staat aan de vooravond van een fundamentele verschuiving. We bewegen langzaam maar zeker van een economie van bezit naar een economie van gebruik. De ambities van Circulaire Maakindustrie liegen er niet om: Nederland wil circulair zijn in 2050. Dat betekent dat we afscheid moeten nemen van het verdienmodel dat draait op volume en ingebouwde veroudering. Toch zien wij dagelijks hoe bedrijven worstelen met deze transitie. Het gevaar schuilt in greenwashing: een product een groen likje verf geven en het een ‘systeem’ noemen, terwijl de prikkel om zuinig om te gaan met grondstoffen ontbreekt. Echte verandering vraagt om een radicale herziening van eigendom.

De valkuil van efficiënt denken zonder systeemverandering

We komen het vaak tegen: een fabrikant die zijn machine tot in de puntjes optimaliseert, maar vervolgens nog steeds tienduizenden units dumpt bij een distributeur. Dat is efficiënt denken in een silo. Zolang de fabrikant zijn omzet koppelt aan het aantal verkochte dozen, blijft de drang om meer ijzer te delven bestaan. Wij grijpen in op het systeemniveau. Door de inkomstenstroom los te koppelen van de materiaalstroom, ontstaat er een volledig nieuwe dynamiek. Efficiëntie zonder systeemverandering is simpelweg een iets langzamere route naar dezelfde schaarste.

Van Philips’ ‘Light as a Service’ naar de broodnodige opschaling

Het voorbeeld dat iedereen kent, blijft ijzersterk: Philips die op Schiphol geen lampen verkoopt, maar licht. De luchthaven betaalt voor de helderheid op de vloer, terwijl Philips eigenaar blijft van de armaturen. Dit iconische Light as a Service-model op Schiphol bewees dat de businesscase rond is. Maar waarom zien we dit nog niet in elk bedrijfsverzamelgebouw? Opschaling blijkt weerbarstig. Het vergt niet alleen andere contracten, maar ook een radicaal ander ontwerp van de producten. Wij zien het als onze missie om deze koploper-mentaliteit te vertalen naar het brede MKB.

Waarom reparatie een revolutionaire daad is in 2025

In een tijdperk van wegwerpgemak is het openbreken van een apparaat bijna een politiek statement geworden. Voor ons is repareerbaarheid niet alleen een technische eigenschap, maar de kern van een duurzaam bedrijfsmodel. Als producent verantwoordelijk blijven voor het product betekent dat je het zo ontwerpt dat een monteur er in vijf minuten een nieuwe module in kan klikken. Reparatie verandert een kostenpost in een klantcontactmoment. Het is de meest tastbare manier om te laten zien dat je als bedrijf verder kijkt dan de volgende kwartaalcijfers.

Onze MEPSS-methodologie: Geen heilige graal, wel een kompas

Wij hebben een methodologie ontwikkeld die structuur biedt in de chaos van de transitie. Maar laten we eerlijk zijn: een rigide stappenplan werkt niet zonder een gezonde dosis ondernemerslef. Onze aanpak is een kompas, geen spoorboekje. We combineren harde businessmodellering met de zachte kant van gedrag. Het begint met het blootleggen van de huidige waardestromen en het ontwerpen van een toekomst waarin reststromen waarde behouden. We sluiten geen dikke rapporten af die onderin een la verdwijnen; wij geloven in denken door te maken.

De zachte kant van service design: Gedragsverandering bij gebruikers

Je kunt een perfect circulair product ontwerpen, maar als de gebruiker het als afval behandelt, stort je businesscase in. Service design gaat voor ons over het vormgeven van die interactie. Hoe zorg je dat iemand een gedeelde fiets netjes terugzet? Hoe maak je het retourneren van een product zo makkelijk dat het geen drempel vormt? Wij analyseren de motivatie en weerstand van gebruikers. Technologie is vaak de makkelijkste puzzel; het echte werk zit in het veranderen van routines en gewoontes.

Itereren met MEPSS: Wij geloven in prototypes, niet in dikke rapporten

Onze werkwijze is pragmatisch en soms een beetje ongeduldig. We starten met een grof concept, bouwen een minimaal werkend systeem en testen dat direct in de realiteit. Waarom maandenlang vergaderen over een theoretisch model als je morgen een kleine pilot kunt draaien met echte klanten? Door snel te falen, leren we wat de échte technische en financiële haken en ogen zijn. Onze prototypes zijn niet perfect, maar ze genereren de cruciale data en feedback die een dik rapport je nooit kan geven.

Duurzame bedrijfsmodellen die écht snijden in materiaalgebruik

Het fundament van een circulaire economie is een verdienmodel dat spaarzaam omspringt met grondstoffen. Product-as-a-Service (PaaS) verlegt de prikkels radicaal. Als een producent eigenaar blijft, wordt duurzaamheid plotseling winstgevend. De Brainport-regio Eindhoven fungeert hierin als een fascinerend testbed. We zien daar hightech MKB’ers die met complexe machines experimenteren, maar ook worstelen met de financieringsvraagstukken. Hoe financier je een machine die je niet verkoopt, maar waar je pas over drie jaar rendement op maakt? Het vraagt om nieuwe samenwerkingen met banken en investeerders die verder kijken dan de standaard asset-based financiering.

De businesscase achter omgekeerde logistiek bij CSU

Een inspirerend voorbeeld uit de praktijk is CSU. In de facilitaire wereld draait alles om hygiëne en efficiëntie, maar CSU keek verder. Met hun circulaire schoonmaakdoekjes introduceerden ze een systeem van omgekeerde logistiek. De gebruikte doekjes worden niet weggegooid, maar ingenomen en professioneel gereinigd. Dit klinkt simpel, maar het vereist een waterdichte retourlogistiek en een wasproces dat de kwaliteit garandeert. Het resultaat is een drastische reductie van afval en een verdienmodel dat draait op dienstverlening in plaats van volumes. Wij zien dit als een blauwdruk voor andere verbruiksartikelen.

Hoe Auping de matras-economie probeert te herdefiniëren

Een matras is traditioneel een product met een lineair einde: het belandt in de verbrandingsoven. Auping gooide het roer om met hun retour- en refurbishprogramma voor matrassen. Zij nemen het matras aan het einde van de levensduur terug, halen het volledig uit elkaar en hergebruiken de materialen voor nieuwe producten. Dit vereist een compleet herontwerp van het matras, zodat de lagen netjes te scheiden zijn. Wij vinden dit een meesterlijk voorbeeld van hoe een bedrijf de regie pakt over de eigen keten en tegelijkertijd een nieuwe relatie opbouwt met de klant.

Samenwerken aan de circulaire sprong: Onze visie op de keten

De transitie naar product-dienst systemen is geen solotocht. Wij zien een diepe kloof tussen de creatieve designstudio’s in Amsterdam en de no-nonsense productiehallen in Twente. Beide werelden spreken een andere taal en hebben een ander tempo. Service design werkt alleen als de briljante concepten uit het westen de maakbaarheid en logistieke realiteit van het oosten omarmen. Wij positioneren ons bewust in het midden van die kloof. We vertalen strategische visies naar praktische productieaanpassingen en zorgen dat de toeleverancier niet als sluitpost, maar als partner aan tafel zit.

Data delen in de keten: Het goud van de servitization

Wanneer je van een product een dienst maakt, verandert data in het nieuwe goud. Sensoren in apparatuur vertellen je hoe de klant het gebruikt, wanneer onderhoud nodig is en hoe de prestaties verbeterd kunnen worden. Maar die data moet wel gedeeld worden over de keten. Wij helpen bedrijven met het opzetten van eerlijke data-afspraken. Want als de toeleverancier geen inzicht krijgt in het gebruiksprofiel, kan hij zijn component ook niet optimaliseren. Transparantie is de smeerolie van de circulaire economie, en wij zijn ervan overtuigd dat gedeelde data leidt tot gedeelde winst.

Waarom wij de rol van de overheid kritisch tegen het licht houden

We zijn blij met de ambities van Den Haag, maar wij houden de overheid graag een spiegel voor. Subsidies zijn vaak incidenteel en gericht op innovatieprojecten met een hoog gadget-gehalte, terwijl de echte opschaling vastloopt op regelgeving. Denk aan het afvalstoffenbegrip: wanneer is een gebruikt product een grondstof en wanneer is het juridisch gezien afval? Zolang die definities niet meebewegen met de realiteit van refurbishing, blijft de circulaire economie hangen in een experimenteerfase. Wij pleiten voor consistent beleid dat de opschaling van deze duurzame bedrijfsmodellen niet frustreert, maar faciliteert.

Samen de handen uit de mouwen

We zijn het zat om in eindeloze vergaderingen te praten over CO2-reductie via kleurrijke PowerPoint-dia’s. De tijd van theoretiseren is voorbij. Het echte werk gebeurt op de werkvloer, in de logistieke hub en in de serverruimte. Wij zoeken partners die niet bang zijn voor een paar blauwe plekken bij het opbouwen van een nieuw systeem. Laten we stoppen met het mooier verpakken van het oude denken en samen de fundamenten van de nieuwe economie leggen. Heb jij de ambitie om van je product een blijvende dienst te maken? Dan staan wij klaar om naast je te springen.

Veelgestelde vragen

Wat is nu precies het verschil tussen een product en een product-service systeem?

Bij een traditioneel product koopt de klant een voorwerp en is hij zelf verantwoordelijk voor onderhoud en afvoer. In een product-service systeem blijft de producent eigenaar en betaalt de klant voor het gebruik of het resultaat. De prikkel voor de producent verschuift van ‘zoveel mogelijk verkopen’ naar ‘een zo lang mogelijk meegaand en efficiënt product maken’.

Is Product-as-a-Service niet gewoon een dure leaseconstructie?

Hoewel het financiële plaatje op elkaar kan lijken, zit het essentiële verschil in de verantwoordelijkheid. Bij een operationele lease of PaaS ligt het prestatie- en onderhoudsrisico volledig bij de aanbieder. Dit dwingt de aanbieder tot een fundamenteel ander ontwerp, gericht op een lange levensduur, repareerbaarheid en hergebruik van materialen.

Hoe begin ik als MKB’er met de MEPSS-methodologie?

We starten nooit met een dikke blauwdruk. Meestal beginnen we met een scherpe analyse van je huidige waardeketen en een ontwerpsessie waarin we de ideale klantreis schetsen. Vervolgens kiezen we één productlijn uit om een praktische pilot mee te draaien. Zo ontdek je snel wat de impact is op je logistiek, financiën en klantrelatie, zonder dat je meteen je hele bedrijf omgooit.

Wat als mijn klanten helemaal niet op een dienst zitten te wachten?

Dat is een terechte zorg. Wij helpen je niet alleen met het ontwerpen van het systeem, maar ook met de gedragsverandering bij de klant. Soms betekent dat een hybride model aanbieden, zodat de klant kan wennen. De kunst is om de dienst zo aantrekkelijk te maken—denk aan zorgeloos onderhoud of lagere gebruikskosten—dat de klant het bezit vanzelf als een last gaat zien.